بنا به شواهد تاریخی، مسجد بالاسر را ابوالحسن عراقی، معروف به دبیر، از رجال دورة غزنویان، در سال 425 هـ.ق حدود هزار سال قبل ساخته و مدفن او در جوار همین مسجد است. ابن بطوطه، جهانگرد معروف كه در سال 734 هـ.ق از مشهد دیدن كرده، ضمن مشاهده قبر علی بن موسی الرضا (علیه السلام)، به مسجد بالاسر كه در كنار بارگاه رضوی بوده، اشاره نموده است.
مسجد بالاسر بعد از روضة منوره از لحاظ قدمت، تاریخیترین بنای حوزه حرم مطهر است. این مسجد كوچك در غرب بقعة منوره و بالاسر مبارك، بین حرم و رواق دار السیاده واقع شده و 8 متر طول، 5/4 متر عرض و 10 متر ارتفاع دارد.
مسجد بالاسر دارای سه صفه شرقی، غربی و شمالی است. صفه شرقی به حرم مطهر متصل شده كه زائران پس از طواف و زیارت از طریق آن به مسجد بالاسر وارد میشوند و به اعتقاد «الصلوة عند رأس الامام»، در آنجا دو ركعت نماز زیارت بهجا میآورند. بنابر نقلی، در گذشته بین حرم و صفه شرقی مسجد، دیواری وجود داشته است. در سال 1227 هـ.ق كه محمد ولی میرزا، استاندار خراسان بوده، این دیوار برداشته شد و مسجد به حرم متصل گردید. صفه شمالی مسجد به رواق دار الشكر مرتبط است.
در ضلع جنوبی مسجد بالاسر، محرابی از كاشی معرق با سبكی بسیار جالب دیده میشود. در كنار این محراب، تاریخ 1363 هـ.ق و در طرف دیگر آن، نام كاشیساز و نقاش محراب (محمد خان رضوان) از همان كاشی گرهسازی شده است. تزیینات و كاشیكاری ازاره مسجد بالاسر، همانند ازاره حرم مطهر و در ادامة آن است. در بالای ازاره، كتیبة سنگ حرم با ابیات فارسی به خط نستعلیق و با رنگ سیاه، حد فاصل بین ازاره مسجد و معرقكاری دیوارها را تشكیل میدهد. در مطلع ابیات ضلع شرقی و جنوبی مسجد، چنین آمده است:
تبارك الله از این روضة همایون فر * كه برتر از دو جهان است نزد اهل هنر
و در مقطع آن میخوانیم:
نوشت كلك دبیر از برای تاریخش * كه نصب شد گویی در حریم كعبه حجر
در بالای طاق متصل به حرم مطهر، دو بیت زیر از دعبل خزاعی، شاعر اهل بیت در مورد دفن حضرت به كاشی معرق نقش بسته است:
قبران فی طوس خیر الناس كلهم * و قبر شرّهم هذا من العبر
ما ینفع الرجس من قرب الزكی و لا * علی الزكی یقرب الرجس من طرر
(دو قبردر طوس در كنار یكدیگرند، یكی قبر بهترین انسانها و دیگری گور بدترین آنها و این ازعبرتهای روزگار است. نه همجواری پلید با پاك به او سودی میرساند و نه نزدیك بودن انسان پاك با پلید به وی زیان میرساند.)
در معرقكاری مسجد بالاسر، آیاتی از قرآن و نیز عباراتی مانند: «یا مجیب دعوة المضطرین» مكتوب است.
نظرات بسته شده است.