ویژگیهای معماری مسجد
این مسجد تاریخی بر اساس الگوی مساجد چهار ایوانی بنا گردیده و مساحتی قریب به 800 متر مربع دارد. مسجد در ارتفاع 5/1 متری از سطح معبر قرار دارد و در بخش جنوب و غرب آن دوساباط كه نقش پشتبند بنا را بر عهده دارند تعبیه شده است.
این بنا شامل فضاهایی همچون صحن ، شبستان و رواق است. سرداب یا زیرزمین مسجد وتك مناره خشتی از ویژگیهای این بنای تاریخی محسوب می شوند. ورودی اصلی مسجد در ضلع غربی قرار دارد و پس از عبور از جلو خان می توان از طریق راهروی عریض به صحن مسجد راه یافت . شبستان اصلی مسجد با سقفی بلند و گنبدی شكل در ضلع جنوبی جای گرفته كه با پلانی مستطیل شكل با طاق و چشمه پوشش یافته است. به جبهۀ جنوبی با ارتفاع بیشتر نسبت به بقیۀ جبهه ها تاكید بیشتری صورت می گرفته است. در جبهۀ شرقی و غربی مسجد كه به صورت دو اشكوبه «سقف، هر طبقه از بنا » بنا شده است فضایی مخصوص (موسوم به غرفه) برای بانوان تعبیه گردیده و دو جبهه به وسیلۀ راهروی به یكدیگر راه داشته اند. فضاهای این دو جبهه نیز با طاق و تویزه پوشیده شده اند.
كاربندی سقف دالان ورودی و شمسۀ نیم گنبد ضلع جنوبی از جمله تزیینات به كار رفته در بناست .تزیینات سردر مسجد با آجركاری به شیوۀ راسته و خفته از الحاقات بعدی بناست.
ستونهای پهن و مستحكم مسجدكه قرنها مسجد را سر پا نگهداشته نیز از جمله ویژگیهای خاصّ این مسجد است.
سرداب « زیرزمین » مسجد در كنار در ورودی اصلی و در سطح زیرین صحن به فرم شش ضلعی بنا شده و برای تأمین نور آن روزنه ای در سقف آن تعبیه شده است. سبك معماری زیر زمین مسجد ، شبیه معماری شبستان مسجد است و در زمستان و تابستان، هوایی مطبوع دارد. مسجد جامع بافران ،تك مناره ای مدوّر وخشتی دارد كه از عناصر ارزشمند این بنا و از بناهای كم نظیر تاریخی است و به استناد كتاب «فهرست آثار تاریخی ایران » در دوران سلجوقی بنا شده است. ابعاد خشتهای مناره 6×30×30 و ارتفاع مناره حدود 21 متر و ورودی آن در كنار در اصلی مسجد و مقابل در ورودی سرداب و زیرزمین قرار دارد و به وسیلۀ 58 پلۀ مارپیچی تعبیه شده در درون مناره می توان به اوج مناره رفت.
منارۀ خشتی در دوره های بعد با آجر پوشانده شده و در دوران معاصر پایین آن را آجر نما كرده اند. در قدیم از منارۀ مسجد در سحرهای ماه مبارك رمضان برای سحر خوانی و اعلام وقت سحر استفاده می شده است.
از دیگر تغییراتی كه در مسجدكهن ایجاد شده قطع ارتباط غرفه های داخل شبستان مسجد است كه در سال 1347 انجام گرفته و با برداشته شدن راه ارتباطی دو غرفه، ارتباط بخش غربی ( غرفۀ مورد استفاده مردان ) با بخش شرقی ( غرفۀ مورد استفاده بانوان) گسسته شد. در سالهای اخیر نمای بیرونی مسجد ،كاه گلی و پشت بام آن با ایزوگام ، پوشیده شده است. در ورودی سمت غربی ( ورودی مردان ) در سال 1347 شمسی تغییریافت. در ورودی بانوان در ضلع شرقی مسجد قرار دارد. در مسجد جامع منبری گچی وجود داشت كه در كنار آن نوشته شده بود :
|
جز علی مظهر العجایب نیست . |
همه جا حاضر است و غایب نیست |
كَتَبَه لطف الله نایینی.
این منبر نیز در سال 1347 تخریب شده است.
فاصلۀ مسجد جامع بافران تا مسجد جامع نایین یك فرسخ است و از این رو با توجّه به احكام خاص نماز جمعه ( لزوم رعایت حداقل یك فرسخ بین دو نماز جمعه) برگزاری نماز جمعه درآن رواست و در برخی دورانهای گذشته ، نماز جمعه در آن برگزار شده است. معروف است كه تونلی این دو مسجد جامع معتبر در نایین و بافران را به هم وصل نموده كه امروزه این مسیر، مسدود شده و اثری از آن باقی نیست. این اثر تاریخی در تاریخ 25/3/1381 به شماره 5887 به عنوان اثر ملّی به ثبت ادارۀكل میراث فرهنگی رسیده است.
نظرات بسته شده است.