پارک ملی توران

نام انگلیسی :  khartouran national park     نام فارسی :  پارک ملی توران

منطقه خارتوران در منتهی الیه شرق استان سمنان ود ر250 كیلومتر ی جنوب شرق شهرستان شاهرود در مجاورت استان خراسان واقع شده است. روستای رضا آباد با جمعیتی بالغ بر 63 خانوار و 320 نفر ( سال 1377) در این منطقه ودر مجاورت تپه های ماسه ای قرار دارد و توسط دو جاده خاكی به طول 35و50 كیلومتر به احمداباد در جنوب ومزینان در شمال ارتباط دارد .
 پوشش گیاهی این منطقه و تپه های ماسه ای حاشیه ان بعلت چرای بی رویه و بوته كنی شدید بشدت تخریب شده بطوریكه حدود 850 هكتار از تپه های ماسه ای اطراف روستا كاملاً بدون پوشش گیاهی گردیده است و به صورت تپه های ماسه ای فعال روستا را تهدید می نماید ، این مسائل و مشكلات دیگر نیاز به انجام عملیات تثبیت شن را درمنطقه ضرور ی می نماید.

منطقه خارتوران شاهرود با یك میلیون و ‪ ۴۰۰هزار هكتار وسعت بزرگترین ذخیره‌گاه زیست كره كشور است و گونه‌های نادر جانوری و گیاهی را در خود جای داده است.
منطقه خارتوران در منتهی الیه شرق استان سمنان ودر250 كیلومتری جنوب شرق شهرستان شاهرود در مجاورت استان خراسان واقع شده است. که به روستای اسب کشان آخرین روستای استان منتهی میگردد.

خارتوران را آفریقای ایران لقب داده‌اند. ذخیره‌گاه زیست كره توران با مساحت 1،470،640 هكتار بزرگترین ذخیره گاه زیست كره ایران است كه بعد از سرنگتی آفریقا واقع در كشور تانزانیا دومین منطقه بیوسفر جهان به شمار می آید كه در فاصله 140 كیلومتری جنوب شرقی شهر شاهرود و 28 كیلومتری جنوب شرقی مركز بخش بیارجمند و درشمال مركزی كویر ایران واقع است. این منطقه در حد فاصل 3 سلسله كوه به نام های شتركوه در غرب با ارتفاع 2281 متر، و كوه قلعه بالا در شمال غربی با ارتفاع 2265 متر و كوه پیغمبر با ارتفاع 2411 متر قرار گرفته است. منطقه خارتوران با كویر شنزار و پستی و بلندیهای جذاب شن های روان كویر مركزی هم مرز است و در شرق، این منطقه به روستای طرود و سهل و كوه كفتری و از آنجا به شرق بیارجمند محدود می شود. منطقه خارتوران به دلیل وجود ویژگیهای منحصر به فرد، پوشش گیاهی خاص، عوارض جغرافیایی پست و بلند اقالیم و غیره باعث به وجود آمدن یك اكوسیستم متنوع و مملو از گیاهان، جانوران و حشرات شده است. در حال حاضر می توان این منطقه را به عنوان یكی از ذخیره گاههای ژنی كشور دانست.

پستانداران ذخیره گاه زیستكره خارتوران شامل گرگ، شغال، روباه معمولی، كفتار، یوزپلنگ، كاراكال، پلنگ، گربه وحشی یا دشتی، جبیر، آهو، پازن، (زیر گونه ایرانی) قوچ وحشی و گورخر (زیرگونه ایرانی) است. هوبره، زاغ بور، بحری، دلیجه، كبك، تیهو، بلدرچین، عقاب دشتی، چاخ لق، كبوتر چاهی، یاكریم، شاه بوف، سبزه قبا هندی، دم جنبانك ابلق، سنگ چشم دم سرخ و گنجشك معمولی از جمله پرندگان این منطقه هستند. انواعی گوناگونی از رده خزندگان در این منطقه به چشم می‌خوردكه شامل راسته لاك‌پشت‌ها و نیز خانواده آگاماها، سمندرها و اسكینك ها است. از دیگر خانواده خزندگان می توان به بزمجه ها اشاره كرد. همچنین از راسته مارها در ایران هفت خانواده و كلا 72 گونه مار شامل 63 گونه خشك‌زی و 9 گونه دریایی در آبهای جنوب وجود دارد. با تمام این اوصافی كه ذكر شد منطقه خارتوران را باید دشت فراموش‌شده در ایران دانست.

حیات وحش

ذخیره‌گاه زیستکره توران از تنوع جانوری بالایی برخورد‌ار میباشد. این ذخیره‌گاه میزبان یکی از نادرترین گونه‌های جانوری یعنی یوزپلنگ آسیایی است ‌که در حال حاضر تنها محدود به مناطق خاصی از ایران می باشد. در مورد رفتار شناسی و زیست شناسی این گونه تحقیقات زیاد‌ی توسط پروفسور شلر صورت گرفته است. لازم به ذکر است که این گونه تحت حمایت صندوق تسهیلات جهانی محیط زیست (GEF) قرار د‌ارد.

از جانوران شاخص این منطقه می توان به گورخر ایرانی (طبق آخرین سرشماری در سال ۱۳۹۰ تعداد ۱۶۹ راس گورخر شمارش شد)، یوزپلنگ آسیایی، پلنگ، جبیر، آهو، کل و بز، قوچ و میش، کفتار، کاراکال، جربیل، هوبره، زاغ بور، حواصیل، باقرقره، انواع پرندگان شکاری از قبیل عقاب طلایی، شاهین، بحری، انواع ‌سارگپه، د‌لیجه، شاه بوف، انواع خزندگان مانند آگاما، بزمجه، مارجعفری، مارشاخد‌ار ایرانی، کفچه‌ مار، گرزه مار و از حشرات هم می توان به پروانه‌های ‌روز پرواز مهاجر ازخانواد‌ه Papilionidae اشاره‌ کرد.