تختك نشينان هامون

 

نام انگلیسی :  hamoon wetland    

نام فارسی :  تالاب هامون

 

موقعیت جغرافیایی

درون محدوده دریاچه هامون بلندی هایی به شكل مستطیل یا دایره با طول متوسط 100 تا 150 متر، عرض 50 تا 70 متر ارتفاع 3 تا 5 متر وجود دارد كه تختك نامیده می شود و در گذشته مأوا و مسكن قبایل مختلفی بوده است كه با دام های گوناگون خود در آنها زندگی كرده و علاوه بر تأمین علوفه دامها، فعالیت های جانبی اقتصادی از قبیل ماهیگیری و حصیر بافی داشته اند.


در فرهنگ معین « تخت » به معنای هر جای مرتفعی از زمین كه در روی آن نشینند، خوابند و تكیه كنند، ذكر شده است و « ك » پسوندیست به معنای تشبیه و مانند كردن ؛ بنابراین معنای لغوی تختك عبارت است از « مانند تخت » و یا « شبیه تخت » . بر اساس بررسی های بعمل آمده ، قدمت تخت ها همزاد تمدن در سیستان است و آثار بجا مانده از شهر سوخته ( 3500 تا 4000 سال قبل از میلاد مسیح ) تأییدی بر این مدعاست. در حقیقت آنچه وجود تختك ها را توجیه می كرد و آنچه بودن انسان تختك نشین را الزامی می ساخت وجود منابع فراوان علوفه مورد نیاز گاو سیستانی و وابستگی زیاد اقتصاد مردم منطقه به آن بوده است. با توجه به بعد مسافت بین آغل و چراگاه، وجود مكانهایی نزدیك تر به محل چرا ضروری به نظر می رسید . لازم به ذكر است كه گاو سیستانی یكی از بهترین نژادهای گاو گوشتی دنیا می باشد كه در صورت تغذیه مناسب و كافی افزایش وزن زیادی داشته و شیردهی آنها نیز وضعیت مطلوبی خواهد داشت  .


اطلاعات مدون و كاملی مبنی بر این كه در گذشته این مكان ها دارای چه ویژگی هایی بودن و طی قرون چه تغییراتی نموده اند، وجود ندارد ؛ اما آن چه مسلم است با توجه به طبیعی بودن ساختار و سادگی زیست در این تختك ها، نباید دگرگونی های اساسی در ساختار فنی آن ها ایجاد شده باشد. تعداد كل تختك نشینان هامون را در سال 1383 شمسی 3411 خانوار و گاوهای موجود در تختك ها را بین 60 تا 100هزار رأس برآورد نموده اند؛ اما از آن پس به مرور با زوال زندگی روستانشینی ، تغییرات اكولوژیك در منطقه بخصوص خشكسالی، بیماری های اپیدمی و مهاجرت افراد به شهرها، روز به روز این قشر تولید كننده ، كوچك و كوچك تر شده و تختك ها به تدریج از دام و انسان خالی شدند.در حال حاضر شمارش دقیق تختك ها مقدور نیست، زیرا برخی از تختك ها تبدیل به روستا شده اند، برخی نیز خالی از سكنه گردیده و تنها نامی از آنها باقی مانده است. جدول  ، اسامی 34 تختك به انضمام برخی ویژگی های آنها را ذكر می نماید ؛ همچنین  پراكنش برخی از تختك ها را در محدوده تالاب نشان می دهد.
جدول  : اسامی تختك ها و ویژگی های آنها

 

1 نظر
  1. امیر حسین می‌گوید

    چرا فاجعه ی خشک شدن هامون هیچ بازتابی در رسانه ها ندارد ؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟

ارسال یک پاسخ

آدرس ایمیل شما منتشر نخواهد شد.