نهنگ گوژپشت

نام علمی : Megaptera Novaeangliae نام انگلیسی:  Humpback Whale   نام فارسی: نهنگ گوژپشت

 (وال گوژپشت)

مشخصات: جثه‌ای كوچك‌تر از نهنگ باله‌پشتی و سری پهن با زگیل‌های نامنظم بر روی آن و آرواره پایین دارد. رنگ پشت سیاه ولی شیارهای گلو و سینه سفیدرنگ است. باله‌های سینه‌ای بسیار بزرگ با حاشیه‌ی كنگره‌ای نامنظم و تقریباً به اندازه‌ی یك‌سوم طول بدن است كه از مشخصه‌ی این نهنگ به‌شمار می‌رود. معمولاً سطح زیرین باله‌ی دمی سفید و پشت آن مخلوطی از سیاه و سفید است. رنگ سفید قسمت زیرین باله دمی در موقع شیرجه زدن كاملاً مشخص است. پهنای باله‌ی دمی نیز به اندازه‌ی یك‌سوم طول بدن است. باله‌ی پشتی كوچك، قوزمانند تا بسیار خمیده است. تیغه‌های دندانی سیاه‌رنگ‌اند.

اندازه‌ها: طول بدن 12 تا 19 متر، شیارهای زیر گلو 10 تا 36 عدد، تیغه‌های دندانی در هر طرف حدود 270 تا 400 عدد، طول هر تیغه بالاتر از 80 سانتی‌متر، وزن 30 تا 45 تن.

پراكندگی: در ایران، خلیج فارس و به‌خصوص دریای عمان. در سال 1386 تعداد یك لاشه از این نهنگ در سواحل جزیره‌ی قشم مشاهده گردید.

پراكنش جهانی: تمام اقیانوس‌ها.

عادات: اجتماعی بودن، انجام عملیات آكروباتیك، صدای رسا و متنوع و مهاجرت‌های طولانی از ویژگی‌های این نهنگ است. معمولاً آرام و با سرعت 7 كیلومتر در ساعت شنا می‌كند، ولی بیشترین سرعت به 27 كیلومتر در ساعت می‌رسد، شنا نامنظم و همراه با بازی است. گاهی اوقات به مدت طولانی روی آب می‌خوابد. این جانور در حالی‌كه شكمش بالا است به‌طور كامل از آب بیرون می‌پرد و بعد می‌چرخد.

فواره‌ی نسبتاً كوتاهی به ارتفاع سه تا 5 متر دارد كه در بالا پهن می‌شود. در فصل تابستان توقف زیر آب معمولاً بین سه تا پنج دقیقه است ولی در فصل زمستان به 15 و استثنائاً به 40 دقیقه نیز می‌رسد. در موقع شیرجه رفتن پشت آن حالت قوزمانندی به‌خود می‌گیرد. این نهنگ صدای مخصوص و فوق‌العاده بلندی دارد كه در زیر اب تا فاصله‌ای متجاوز از 100 كیلومتر قابل تشخیص است. این نهنگ قادر است چندین نوع صدا ایجاد كند و در میان موجودات روی زمین متنوع‌ترین و طولانی‌ترین صدا را دارد كه بین 6 تا 35 دقیقه تداوم دارد. نهنگ گوژپشت در بین پستانداران طولانی‌ترین مهاجرت‌ها را نیز دارد. این نهنگ همه ساله حدود 16 هزار كیلومتر فاصله رفت و برگشت بین محل تغذیه تابستانی تا محل تولیدمثل را طی می‌كند.

غذا: از پلانكتون‌ها، سخت‌پوستان، نرم‌تنان، و ماهی‌های كوچك تغذیه می‌كند.

تولیدمثل: در زمستان و در آب‌های گرم جفت‌گیری می‌كند. در فصل جفت‌گیری معمولاً در نزدیك ساحل مشاهده می‌شود. پس از 11 ماه یك بچه می‌زاید كه چهارونیم متر طول و 680 كیلوگرم وزن دارد و تا یك سالگی وابسته به مادر است. در چهار تا شش سالگی بالغ می‌شود. طول عمر این نهنگ حدود 50 سال است.