فصل كشت هندوانه در منطقه چاله و چارتاقی كویر آران و بیدگل از اردیبهشت ماه آغاز میشود. پشت چهره خشك و بیآب این قسمت از كویر، خاكی حاصلخیز نهفته است كه یكی از بهترین مناطق برای كشت هندوانه است.
در این قسمت از كویر در حدود 10×8 كیلومتر چالههایی در ابعاد حدودی 10×20 متر دیده میشود كه به ارتفاع یك متر كنده شدهاند. تقریبا 400 چاله در این منطقه وجود دارد كه ارمغان كویر به ساكنان منطقه است. اینها در حقیقت مزارع حاصلخیزی هستند كه یكی از مهمترین منابع درآمد بومیان منطقه است.
با دیدن خاك شوره زده این چالهها باور اینكه هر كدام از آنها به گفته راهنمای منطقه هفتهای یك كامیون هندوانه میدهد غیر ممكن به نظر میرسد. اما وقتی خاك این چالهها را كمی با پا جا به جا میكنی خاكهای مرطوب زیرین كه گویی تازه باران خورده است دیده میشود. این یكی از باور نكردنیهای كویر است.
اطراف این چالهها كم و بیش گز و انواع گونهها به چشم میخورد اما داخل چالهها چیزی نروییده است. هر سال از اوایل اردیبهشت كشت را در این مزارع آغاز میكنند و تا زمانی كه سرما اجازه دهد به كشت ادامه میدهند.
بیشتر هندوانه میكارند چون نیاز به مراقبت زیاد ندارد و زمین تا هنگامی كه در اصطلاح آب یخ نزند، یعنی سرما بوتهها را از بین نبرد، حاصلخیز است.
علاوه بر هندوانه، خربزه، كدو و گل آفتابگردان هم كشت میشود. كشت همه محصولات به صورت دیم است. اطراف چالهها را آفتابگردان میكارند تا باد داخلی را از بین نبرد.
«نصرت الله زاهدی»، راهنمای منطقه در توضیح این روش كشت میگوید: «سفرههای آب این قسمت از زمین بالاست به طوری كه با حدود نیم متر كندن آن میتوان به آب شیرین دست یافت. آبی كه در این قسمت زیرزمین جمع میشود حاصل بارانهایی است كه در كوههای كركس میآید: اما در عمق بیش از دو متر آب شور است.»
آماده كردن این چالهها برای كشت به این طریق است كه خاك را تا نیم متر میكنند تا به سطح آب نزدیك شود و سپس خاك رویی را با كود گوسفند، گاو و كفتر قاطی میكنند و بوته هندوانه میكارند. هر بوته هندوانه بعد از دو ماه شروع به دادن محصول میكند و هر هفته محصول میدهد. وزن هندوانهها گاهی به 20 كیلو هم میرسد. تخم هندوانههای بومی منطقه شبیه تخمه ژاپنی و هندوانهها قرمز رنگ است و آن طور كه گفته میشود این نوع هندوانه برای رفع تشنگی از هندوانه محبوبی بهتر است. اما امكان كشت هندوانههای جیرفتی و محبوبی هم هست.