بیشتر افرادی كه در عمر خود، كویر را ندیدهاند و دوست دارند در شنها ماجراجویی كنند، به صحراهای امارات میروند. این مساله در مورد ایرانیها هم صدق میكند، بیآنكه بدانند این امكان در ایران نیز وجود دارد.
در دسترسترین بخش كویری ایران، «مرنجاب» است. فقط كافی است 4 ساعت از تهران فاصله بگیرید تا به قلب كویر راه پیدا كنید. امنیت، اعتدال نسبی ، تنوع جاذبههای گردشگری، تنوع گونههای جانوری و پوشش گیاهی این منطقه نسبت به دیگر مناطق كویری ایران از آن فضایی وصفناشدنی ساخته است و البته تفاوت تپههای شنی مرنجاب با تپههای شنی دوبی در بكربودن و صدالبته در نداشتن امكانات است.
كویر مرنجاب در استان اصفهان قرار دارد. این كویر از شمال به دریاچه نمكآران و بیدگل از غرب به كویر مسیله و دریاچههای نمكحوض سلطان و حوض مره، از شرق به كویر بندریگ و یارك ملی كویر و از جنوب به شهرستانهای آران و بیدگل و كاشان محدود میشود. ارتفاع متوسط كویر مرنجاب از سطح دریا حدود 850 متر است. قسمت عمده این كویر تپههای شنی است و از نظر پوشش گیاهی نیز غنی است. پوشش گیاهی این منطقه شامل گیاهان شور ریسند از جمله درختان گز و طاق و بوتههای قیچ است.
«غلامرضا حسنیمقدم»، مدیر اداره میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری كاشان درباره جاذبههای گردشگری كویر میگوید: «وقتی بحث گردشگری و گلگشت پیش میآید، عدهای فكر میكنند مختص به جایی خوش آب و هوا و سرسبز است اما لزوما اینطور نیست. كویر مرنجاب و شبهای زیبایش میتواند با هر جنگل و دریایی رقابت كند.»
وی میافزاید: «همین جاذبهها باعث شده كه كویر مرنجاب بتواند در 4 ماه اول سال نزدیك به 120درصد از گردشگرانی را كه به كاشان میآیند و بالغ بر یك و نیم میلیون نفر هستند، به سوی خود جذب كند.»
در كنار تپههای شنی كه اصلیترین جاذبه كویرند، وجود قلعه مرنجاب و جزیره سرگردان در كویر مرنجاب، انگیزه بیشتری را به گردشگران برای آمدن به این منطقه میدهد. قلعه مرنجاب، كاروانسرایی در كویر مرنجاب است كه در مسیر جاده ابریشم قرار داشته است. درباره دلیل ساخت این قلعه در كنار دریاچه نمك در كتب تاریخی آمده است كه شاهعباس با وجود ساخت كاروانسراها و قلعههای متعدد در سراسر كشور در این منطقه تاسیسات دفاعی و پایگاه نداشته است چون تا آن زمان دشمنان بهخاطر وجود دریاچه نمك و گستره كویر ایران از این سمت به سوی پایتخت هجوم نیاورده بودند اما او كه شاهی به غایت دوراندیش بود، جانب احتیاط را از دست نداد و در سال 1012 هجری قمری یك پایگاه نظامی در این منطقه ساخت تا بتواند جلوی تهدیدات را بگیرد. بالای كاروانسرا به شكل سنگرهای دیدهبانی است و ذكر شده كه همیشه 500 سرباز مسلح در قلعه حضور داشتند و امنیت عبور كالا از جاده ابریشم را در این منطقه تامین میكردند.
این كاروانسرا مربعشكل ساخته شده است و 6 برج در دیوارهای آن تعبیه شده است. بیرون قلعه بركهای وجود دارد كه آب آن از دو چشمه آب شور و آب شیرین تامین میشود. این دو چشمه با هم به سطح زمین میآیند. در عین حال وجود یك چشمه آب شیرین در كویر نمك، تعجب بسیاری از زمینشناسان را برانگیخته است. حسنیمقدم در اشاره به این كاروانسرا میگوید: «در حال حاضر كاروانسرای مرنجاب برای تغییر كاربری و تبدیل به مركز اقامتی در طرح ملی پردیسان قرار دارد و امید آن میرود در آیندهای نزدیك بتواند گوشهای از نیازهای رفاهی گردشگران در این منطقه را برطرف كند.»
وجود جزیره سرگردان در نزدیكی كاروانسرای مرنجاب، جذابیتهای این منطقه را دوچندان ساخته است. جزیره سرگردان تپهای است كه در دریاچه نمك آران و بیدگل قرار دارد. برای رسیدن به این جزیره كه در نزدیكی ساحل جنوبی دریاچه خشك نمك قرار دارد، از كاروانسرای مرنجاب باید 15 كیلومتر در دریاچه نمك پیش رفت. این جزیره از سنگهای متخلخل آتشفشانی تشكیل شده و عاری از هرگونه پوشش گیاهی است و دیدن مناظر دریاچه نمك از فراز آن گردشگران بسیاری را به این منطقه میكشاند. اتلاق نام سرگردان به این خاطر است كه وقتی از فاصله دور به این جزیره نگاه میكنید، دو انتهای جزیره در افق محو میشوند و منظرهای مانند كشتی سرگردانی در بیكران كویر بهوجود میآید. محوشدن دو انتها بهعلت گرمای شدید منطقه و در نتیجه شكست نور و خطای دید است.حال مرنجاب با تمام این زیباییها به مانند كودك فقیری است كه بهدلیل نداشتن امكانات، استعدادهایش بالقوه مانده است و چند صد كیلومتر آن طرفتر همتای عربیاش در امارات با داشتن امكانات و شرایط لازم رشد پیدا كرده و سالانه میلیونها دلار پول به خزانه كشورش واریز میكند.
مدیر اداره میراث فرهنگی صنایعدستی و گردشگری كاشان در این باره میگوید: «در حال حاضر ما هیچگونه امكانات اقامتی و رفاهی در مرنجاب نداریم اما احداث كمپینگ را در چند ماه آینده در برنامه خود داریم و برای معرفی بیشتر مرنجاب خدماتی هرچند نسبی، به آژانسهایی كه تورهای كویرگردی برگزار میكنند، میدهیم.»
حسنیمقدم میافزاید: «در منطقه مرنجاب، حدفاصل قصر بهرام تا كاروانسرای مرنجاب و دریاچه نمك و جزیره سرگردان كه قسمتهایی از جاده ابریشم است، بهعنوان محور بینالمللی گردشگری تصویب شده است و با تكمیل و راهاندازی كاروانسرای مرنجاب در قالب مجتمع اقامتی منطقه مرنجاب گام در راه پیشرفت خواهد گذاشت.»
اگر به مرنجاب سفر كردید، فراموش نكنید كویر، بهخاطر شب و سكوتش مشهور است و شبماندن در كویر، توصیهای است كه طبیعتگردها به گردشگران میكنند. انگار درك و لمس كویر بدون تجربه یك شب در كنارشماندن میسر نمیشود.
برای خوابیدن در خانه و كاشانه بسیار وقت است. شب كویر را تا صبح نفس بكشید. شنهایش را دانهدانه لمس كنید و ستارههایش را یكییكی به چشم بسپارید.