اهمیت تالاب

تالاب ها به عنوان یكی از بارزترین زیبایی های خلقت، مفیدترین و در عین حال بدبیارترین اكوسیستم های طبیعت به شمار می روند، این زیستگاه های حیاتی و متنوع از جمله نظام های حیات بخشی هستند كه مطلقا جایگزین ندارند؛ اما هیچ یك از اكوسیستم های جهان به اندازه تالاب ها صدمات ناشی از برخوردهای سطحی و كوته فكری بشر و تمایلات خودخواهانه انسان محوری را تجربه نكرده اند و متأسفانه هنوز روند تخریب این بوم سازگان طبیعی كه د ه ها كاركرد متفاوت و موزون را یكجا در خود دارند متوقف نشده است. در طول تاریخ زندگی انسان ها، تالاب ها به عنوان اراضی نامناسب، بی فایده، مضر و بستری برای زندگی وحوش و مأمنی برای حشرات ناقل بیماری ها شناخته می شدند و یا باتلاقی تصور می شد كه هر كسی در آن پای بگذارد در كام مرگ فرو می رود. مجموعه این صفات، انگیزه ای جز ستیز دائمی انسان علیه آن بوجود نمی آورد ؛ به همین دلیل رابطه انسان با تالاب ها همیشه خصمانه و در جهت تخریب آن بوده است. بطوری كه مهار تالاب ها و تبدیل آنها به گستره های قابل كشت و كار یا حتی تبدیل آن به اراضی بایر و رها شده از جمله موفقیت های جامعه انسانی تلقی می شد.

اما تبدیل تالاب ها به سایر كاربری ها نظیر كشاورزی، آبزی پروری ، زهكشی و خشكاندن آن ها برای توسعه اراضی زراعی یا تحصیل زمین برای توسعه صنعت زمانی موجه است كه دستاوردی بیش از فواید چند جانبة تالاب ها داشته باشد. باید توجه داشت كه بدون ارزیابی و مقابله كاربری ها با یكدیگر ، زهكشی و خشكاندن تالاب ها در نهایت چیزی جز تخریب و یكنواخت سازی پیچیدگی های طبیعت و افزایش خطر ریسك پذیری و آسیب دیدگی انسان نیست. مداخله انسان عصر حاضر در طبیعت، تباهی منابع، به خطر افتادن حیات و ناپدید شدن گونه های مختلف جانوری و گیاهی ارزشمند را بدنبال داشته و توازن معقولانه حیات موجودات را در كره زمین بر هم زده است. نابودی تالاب ها مختص كشورهای در حال رشد نیست بلكه در كشورهای صنعتی نیز گسترش كشاورزی با اتكاء به نابودی تالاب ها صورت گرفته است و از این نظر هر دو گروه از كشورهای در حال توسعه و صنعتی جهان دارای ویژگی مشتریكی هستند .

تالاب ها و اكوسیستم های آبی كشور به منزله سرمایه های باارزشند كه تنظیم آب های زیرزمینی در محیط پیرامون، تعدیل میكروكلیما، شكار، صید پرندگان آبزی و ماهیان، تأمین منابع تعلیف دام و همچنین حصیر بافی و غیره ، در گرو حفاظت منطقی از آنهاست. حفظ این سیستم های پیچیده اكولوژیك و سود جستن از منابع بی شمار اقتصادی، تفرجگاهی، ژنتیكی و غیره ، تنها منوط به مطاله و شناخت دقیق هر تالاب می باشد. بدیهی است كه بدون اندیشیدن به محیط زیست، بهبود و ارتقاء كیفیت زندگی انسان ها در چارچوب هر گونه هدف بهره وری از طبیعت امكان پذیر نخواهد بود و لزوم شناخت اكوسیستم ها به عنوان حساس ترین منابع جهانی كه همواره با مشكلات متعدد زیست محیطی رو به رو می باشند، می تواند بنیانی ترین گام در رفع این معضلات به شمار آید. كشور ما بدلیل ویژگی های جغرافیایی و تأثیر عوامل اقلیمی كه سبب گشته تا جزء مناطق خشك جهان محسوب شود، دارای چنان رشد سریعی در روند تخریب و انهدام منابع طبیعی بوده كه سیاست ها و برنامه ریزی های دورنگر را نیز تحت الشعاع قرار داده است. در این میان تلاب هامون یكی از حساس ترین اكوسیستم های موجود در جنوب شرق كشور، علی رغم دارا بودن اهمیت بین المللی، به علت رخ دادن خشكسالی های مكرر بخصوص در سالهای اخیر (1385- 1376 ) ، دخالت انسان و چرای منوط دستخوش تغییرات گردیده و متأسفانه ضررهای غیر قابل جبرانی را متحمل شده است.