غار سهولان – آذربایجان غربی

نام انگلیسی:  Saholan Cave    نام فارسی :  غار سهولان

اثر طبیعی ملی غار سهولان این منطقه که با مساحت بالغ بر 2 هکتار در سال1379 طی مصوبه شماره 169 مورخ 11/3/79 شورایعالی محیط زیست به مجموعه مناطق تحت مدیریت سازمان پیوست.

موقعیت جغرافیایی
اثر طبیعی ملی غار سهولان با مختصات E363918 عرض جغرافیایی و E455655 طول جغرافیایی در 30 کیلومتری جنوب شرقی شهرستان مهاباد در استان آذربایجان غربی واقع گردیده است.

ویژگیهای منطقه
این غار دارای یک حوضچه بزرگ و دالانهای متصل به هم با آبی زلال، عمق متوسط 11 متر، عرض 2 متر و طول 250 متر است. وجود استالاکتیتهای آهکی جلوه خاصی به غار بخشیده است. شکوه و عظمت غار و سرسبزی دره سهولان، زمینه ساز جلب گردشگران به منطقه شده است. به دلیل نبود نور هیچ نوع گیاهی در این غار نمی روید.از گونه های جانوری میتوان از کبوتر چاهی و خفاش نام برد.

در43كیلومتری شرق شهرستان مهاباد وسرراه جاده مهاباد-بوكان موسوم به جاده برهان قراردارد.بازدیدكنندگان غار بایستی ازكنارروستای عیسی كند عبوركنند تابه روستاوغارسهولان برسند.

مقدمه ای درمورد غارسهولان

هرچندازنظرآغازپیدایش به دوره دوم زمین شناسی (كرتاسه) برمی گردد اما درهیچ یك ازكتب معتبرفارسی.كردی.تركی وعربی نامی ازآن برده نشده است.تنها"ژاك دمورگان"جهانگردفرانسوی بین سالهای1896-1892میلادی كهدرایران مشغول نوشتن كتاب جغرافیای غرب ایران بوده غاررادیده وباكمك ساكنین روستا بوسیله كلك ازراه آبی وارد غارگشته وازراه خشكی بالایی خارج گشته است.كروكی دمرگان 60%باواقعیت كنونی همخوانی دارد.درسال 1350ه.ش یك هیئت غارنوردازدانشگاه آكسفورد باتجهیزات كامل ازغاردیدن كرده ودرباره ی آن نوشتند كه غارسهولان یكی ازعجیب ترین غارهای آبی جهان به شمار می رود. سرانجام درسال1370ه.ش هیاتی برای شناسایی از غار دیدن كرده واقداماتی اولیه رابرای بازگشایی مسیرانجام دادنكهدرسال1376 انرا تكمیل نموده ودرنهایت شهرداری مهاباد انرا برای استفاده عموم آماده نموداماهنوز برای كشف مسیرهای دیگرغار باید كاركرد.هم اكنون این غارتوسط شركت تعاونی گردشگری وتفریحی غارسهولان وشهرداری مهاباد اداره می شود.

سهولان ازنظرتاریخی

به گفته كارشناسان این غار ازقدیم الایام مورداستفاده مردم قرار گرفته ودراین رابطه سفال هایی مربوط به دوره ی اشكانی وجام مسی ایلخانی كشف شده است.مردم روستای مجاور- كه غار بانام روستایشان "سهولان" شناخته شده است- به یاددارند كه درقسمت خشك غار گورهایی وجودداشته كه به زمان حمله روس ها به منطقه وپناه گرفتن مردم به ان جا برمی گردد.

مشخصات فیزیكی غار

غارازدوبخش آبی باسه حوضچه به هم چسپیده وبخش خشكی مجاورآن درست شده است غار آهكی است بنابراین دارای قندیلهای زیبا وفراوانی است كه برهركدام از آن ها نامی نهاده اند مثل:هشت پا-لاك پشت- ستاره دریایی-خوشه انگور و… . عمیق ترین قسمت آبی غار52متر ومیانگین عمق آن20متر می باشد غارفعال بوده ودلیل فعالیت آن رشد قندیل هااست.ارتفاع بخش خشكی غار به250متر میرسدكه مزین به قندیل های بسیا زیباست كه بابرق رسانی انجام شده برای بازدیدكنندگان ملموس است .موجوداتی زنده درداخل غار وجوددارند كه عمده آنها كبوتروخفاش استوهمچنین نوعی سخت پوست شبه آرتیمیا درداخل آب یافت شده كه مستلزم شناسایی بیشتراست.درمحل اتصال قسمت آبی با خشكی درعمق غار یا شیب تندوجودداردكه درانتهای ان تونلی كنده شده وجودداردكهبه عقیده ی كارشناسان مربوطه راهی مخفی برای رسیدن به قلعه ی بالای كوه بوده كه براثر مرورزمان مسدود گشته است.

مختصات سنگها وآب داخل غار

جنس سنگها: آهك دولومیتی ورسوبی .

فشارهوادرغار:892میلی بار.

رطوبت:70%الی80%.

ارتفاع آب از سطح دریا:1780متر.

دمای هوای داخل:13درجه بالای صفر.

دمای آب غار:متغیردرفصول مختلف بین7الی10درجه.

هدایت جریان الكتریكیec :576

PH :8/6
 

این غار آبی با جلوه‌های طبیعی و با قندیل‌های منحصر به فرد ویژه‌ای كه دارد در دامنه رشته كوه‌هایی بنام كوتر قرار دارد كه بلندترین نقطه آن از سطح دریاهای آزاد دارای ‪ ۲۲۰۰‬متر ارتفاع است. این غار دو دهانه دارد كه ارتفاع دهانه اصلی آن در حدود ‪ ۱۷۶۵‬متر و به نام "كونه كوتر" (لانه كبوتر) به دریچه‌ای به عمق ‪ ۳۰‬متر راه دارد. دهانه دوم كه در فاصله نه چندان دور از دهانه اصلی واقع شده در حدود ‪ ۱۷۹۵‬متر ارتفاع داشته و به نام "كونه مالان" بصورت یك چاه طبیعی تا ساحل این دریاچه ‪ ۵۰‬متر ارتفاع دارد. محوطه ورودی مدخل این غار از سطح جاده بصورت قطعه زمینی هموار و نعلی شكل پوشیده از چمن است كه چندین درختچه نیز در دل صخره‌های غار از آن بیرون زده است. با گذر از محوطه بیرونی به دهانه غار می‌رسیم كه ارتفاع آن از كف محوطه حدود ‪ ۳۰‬متر می‌رسد. محوطه غار به وسیله دالانی كه آن نیز یكی از شگفتی‌های طبیعت است به دریاچه باز می‌شود كه دراین دالان نقش‌هایی از دوران ماقبل تاریخ را می‌توان مشاهده كرد. این دالان با ارتفاعی حدود ‪ ۵۰‬متر بالاتر از اولین دریاچه غار قرار گرفته كه با پله‌های سیمانی طی مسیر ممكن می‌شود. دریاچه اول حدود ‪ ۲۰۰‬متر مربع وسعت دارد كه در واقع اسكله غار هم محسوب می‌شود.

این دریاچه نیز توسط دالان‌هایی به عرض یك تا دو متر به دریاچه‌های دیگری منتهی شود كه دیواره و سقف تالارهای آن مجموعه‌ای از شگفتی‌ها و عوارض زیبای طبیعی است. این پرندگان حیواناتی خجول و حساسی هستند كه بدون توجه به حضور انسانها مشغول زندگی خود هستند. در اطراف دریاچه دوم علاوه بر یك خشكی ، شبه جزیره‌ای است كه می‌توان به راحتی از قایق برروی آن پیاده شد. این دریاچه دارای گلوگاه‌ها و ایوان‌های بلندی است كه انتهای یكی از گلوگاهها به تونلی می‌رسد كه تاكنون كشف نشده است. مطالعات غارشناسان نشان می‌دهد كه این غار بر اثر فعالیت‌های زمین شناسی اواخر دوره "كرتاسه" برمی‌گردد كه قدمت آن به ‪ ۷۰‬میلیون سال قبل باز می‌گردد. این غار یكصد سال پیش برای اولین بار توسط "ژاك دمرگان" فرانسوی مورد كاوش و بررسی قرار گرفت. پس از آن در سال‌های جنگ جهانی دوم نیز این غار توسط یك هیات انگلیسی مجددا مورد مطالعه قرار گرفت ولی از یادداشت‌ها و گزارش‌های این گروه تا بحال مطلبی دردست نبود تا اینكه در مهرماه ‪ ۱۳۷۳‬توسط غارشناسان ایرانی بخش‌های مهمی از این غار شناسایی شد.

در خرداد ماه سال ‪ ۷۶‬نیز یك كمیته از اعضای غارشناسی آذربایجان غربی این غار را مورد بازدید و مطالعه قرار دادند. كارشناسان میراث فرهنگی معتقدند به استناد لایه‌های سفالی كه از منطقه دالان اصلی و تالار بزرگ و دهلیز ورودی كونه‌مالان بدست آمده است این غار از هزاره‌های دوم و اول قبل از میلاد تا دوره پارتی و اسلامی و حتی زمان‌هایی از قرون وسطی مورد سكونت انسانها قرار گرفته است. بگفته تعدادی از ریش سفیدان روستاهای این منطقه در طول جنگ‌های زیادی كه در كردستان به وقوع پیوسته و نیز در زمان حمله روس‌ها به این منطقه ساكنین روستاهای اطراف در این غار پناه می‌گرفتند. موجودات زنده این غار به غیر از كبوترهای چاهی، خفاش‌ها می‌باشند كه قسمت‌هایی از غار را به عنوان آشیانه انتخاب كرده‌اند. به دلیل تاریك بودن و نبود نور هیچ نوع جلبكی در آب دریاچه این غار رشد نكرده و به غیر از جانداران میكروسكوپی هیچ موجوی دیگری زیست نمی‌كند. براساس تحقیقات انجام شده رطوبت داخل این غار آبی ‪ ۷۵‬درصد و دمای آب آن نیز بین ‪ ۵‬تا ‪ ۱۰‬درجه سانتیگراد است. در زمان حاضر روزانه حدود یكهزار نفر از این پدیده طبیعی زیبا و شگفت انگیز بازدید می‌كنند.